czwartek, 4 sierpnia 2016

Czarnogórskie złoto

W Czarnogórze rośnie jedno z najstarszych drzew Europy. Wiek Starej Masliny, „Królowej wszystkich oliwek”, szacuje się na ponad 2 tys. lat. Drzewa oliwne w basenie Morza Śródziemnego zaczęto hodować i wyciskać z ich owoców oliwę jakieś 5 tys. lat temu - czytamy w wielu źródłach.








Od III wieku p.n.e. używano pras oliwnych. Jedną z nich można zobaczyć w Starym Barze, zabytkowym, opustoszałym, otoczonym murami mieście. 


 




Odwiedziliśmy więc sędziwe drzewo, a że w jego okolicy rośnie ok. 130 tys. drzew oliwnych, to wybraliśmy się na poszukiwanie najlepszej czarnogórskiej oliwy. Gaje oliwne i dziko rosnące drzewa oliwne oraz figowce są stałym elementem krajobrazu okolic Baru. 




Drzewa oliwne były tu bardzo cenne. Gdy ktoś kupował ziemię, jej wartość była wyższa, jeśli rosły tam drzewa oliwne. Drzewa dawały nie tylko oliwę, ale miały znaczenie symboliczne, m.in. godziły zwaśnione rody (gałązka oliwna jest symbolem pokoju). Samą oliwę traktuje się tu jako niemal konieczny dodatek do potrawy, w postaci przyprawy (oliwa + czosnek + posiekana natka pietruszki), lub do pieczenia i smażenia oraz jako lek – korzystnie wpływa na pracę serca, jelit, obniża poziom cholesterolu. 
 
Poszukiwaliśmy lokalnych producentów, którzy wykorzystują naturalne, ekologiczne metody hodowli i zbioru. I koniecznie takich, którzy uprawiają autochtoniczną odmianę oliwek - Barska žutica, która rośnie tu od lat w intensywnym górskim a jednocześnie morskim klimacie.

- Czym jest vranac (rdzenny szczep) w produkcji czarnogórskiego wina, tym Barska žutica w produkcji czarnogórskiej oliwy – zauważa Petar Milić, przewodniczący stowarzyszenia wytwórców oliwy w Barze.

- Potrzeba całych lat troski i uwagi, zanim drzewka oliwne będą w stanie wydać owoc. Zazwyczaj pierwsze owoce pojawiają się po 4 lub 5 latach od zasadzenia – tłumaczył nam Semir Kurtović, producent naszym zdaniem najsmaczniejszej czarnogórskiej oliwy. Jego gospodarstwo znajduje się w Velje Selo, w okolicach Dobrej Vody. Oprócz oliwek hoduje jeszcze cytryny, figi, granaty (na syrop) i winogrona – do produkcji rakiji lozovača.




Oferowana przez niego oliwa jest łagodna, delikatnie owocowa, nie ma gorzkiego smaku ani ostrego zapachu, ma delikatny maślany aromat, jest za to słodka. Kolor żółty, z refleksami.


-  Przy produkcji oliwy jest czas zbioru i jakość przechowywania. To wpływa na smak. Owoce dojrzewają między październikiem a styczniem. Wybór momentu zbioru jest bardzo ważny – jeśli zaczniemy zbyt wcześnie – uzyskamy mało oliwy. Zbyt długo – wzrośnie poziom kwasowości. Zbiór odbywa się tradycyjnie – metodami naturalnymi – opowiadał Semir.

Gospodarz ujął nas swoją gościnnością, szczerością, tym, że kocha robić to co lubi i z pasją o tym opowiada.

Jeżeli ktoś jest ciekawy jak smakuje oliwa od Semira, a może zna i lubi bałkańskie „płynne złoto”, ale skończyły się przywiezione z wakacji zapasy, to prosimy o kontakt e-mail: oliwnygai@gmail.com








środa, 3 sierpnia 2016

Gazpacho

Lubię podróżować, odkrywać nowe dania, bezustannie czegoś próbować, czerpać radość z  jedzenia. I zaskakiwać się smakiem ukrytym w prostocie. Wykwintnością a zarazem prostotą wyróżnia się - moja ulubiona - kuchnia śródziemnomorska.

Spójrzmy na hiszpański chłodnik czyli gazpacho. To idealna zupa na upalne popołudnia. Podstawa to bardzo dojrzałe pachnące pomidory i oczywiście oliwa. Prosta w przygotowaniu, a proste potrawy często są najlepsze. 




50 dag pomidorów

ogórek

cebula

mała cukinia

2 papryki

3ząbki czosnku

3 łyżki oliwy

łyżka octu winnego

sól, pieprz


Obieramy ogórka, z papryki usuwamy gniazda nasienne. Pomidory, ogórka, cukinię, papryki i cebulę pokroić w kostkę i zmiksować. Wycisnąć lub posiekać czosnek, wymieszać ze zmiksowanymi warzywami, dodać oliwę i doprawić  octem, solą i pieprzem. Wstawić do lodówki. Zupę podawać dobrze schłodzoną.



poniedziałek, 20 czerwca 2016

Sałatka z bobu

Wiosenny bób cieszy się we Włoszech wielkim uznaniem. W szczycie sezonu, czyli na przełomie wiosny i lata Włosi jedzą młody bób świeżo wyłuskany, bez gotowania. Albo z młodym serem pecorino, jako lekki i odświeżający dodatek. Wiedzą co robią, bo to bardzo smaczne i wartościowe pod względem odżywczym warzywo. A w połączeniu z pancettą i serem dojrzewającym - jak w tym przepisie - śmiało może być podawany jako danie główne.


0,5 kg świeżego bobu
1 szalotka
100 g wędzonki, pancetty lub boczku
40 g twardego sera dojrzewającego, np. Parmigiano Reggiano, Dziugas, Czarna Perła
2 ząbki czosnku
2 łyżki oliwy
sól

Bób opłukać, zalać wodą, lekko posolić, a gdy woda zacznie wrzeć, dodać szczyptę cukru. Gotować ok. 15 minut, a następnie odcedzić, przełożyć do miski z zimną wodą. Ważne, żeby nie był zbyt miękki. Cierpliwie wyłuskać bób.

Na rozgrzanej oliwie podsmażyć posiekaną cebulkę, następnie dodać pokrojoną w kostkę wędzonkę (lub boczek). Gdy mięso się przyrumieni, dodać bób, a następnie posiekany czosnek. Smażyć ok. 5 minut. Posypać startym na grubej tarce serem, posolić. Można też polać oliwą.

piątek, 3 czerwca 2016

Baccalà al forno, czyli pieczony solony dorsz




Dorsz baccalà był jedną z najbardziej lubianych ryb w starożytnym Rzymie. To właśnie wtedy opracowano metodę konserwacji ryb w soli morskiej. Mięso ma po ugotowaniu niemal kremową konsystencję. 

Morze jest daleko, Sycylia, skąd pochodzi przepis albo też Portugalia, gdzie podobno istnieje 365 receptur na przyrządzenie  bacalhau jeszcze dalej - ale jakże przyjemnie w letnie popołudnie zjeść dobrą, orzeźwiającą, słonowodną rybę. 


Pssst - w Biedronce trwa właśnie akcja "Smaki świata - Portugalia i Hiszpania", a w ofercie jest mrożony portugalski dorsz bacalhau

90 dag solonego mrożonego dorsza
70 dag młodych ziemniaków
główka czosnku
3 łyżki oregano
25 ml oliwy
2 łyżki bułki tartej
pieprz


Rybę rozmrozić. Ziemniaki obrać i ugotować al dente. Dorsza lekko podsmażyć, aż skórka się zrumieni. Naczynie żaroodporne wysmarować połową oliwy, na dnie ułożyć kawałki dorsza, przykryć warstwą ziemniaków. Czosnek pokroić na plasterki i posypać rybę. Oprószyć oregano, sporą ilością pieprzu. Wierzch posypać bułką tartą i całość polać pozostałą oliwą.

Piec ok. 20 minut w temp. 180 st. C.






poniedziałek, 4 kwietnia 2016

Granita á la siciliana

Słońce wreszcie uruchomiło grzałkę. A na ochłodę nie ma jak lody. Na południu Włoch w upalne dni pragnienie najlepiej gasi cytrynowa granita. Tradycyjny włoski deser można spokojnie przygotować samodzielnie, nawet jeśli nie dysponujemy maszyną do lodów. Na jego przygotowanie trzeba poświęcić trochę czasu, ale efekt końcowy jest tego warty.

Sycylijczycy twierdzą, że pomysł przyrządzania lodów dotarł na wyspę wraz z Arabami, a nazwa sorbet pochodzi od arabskiego shar` bet. Ale jak na upalnym południu zrobić lodowy deser?  Mrożony napój przygotowywano mieszając sok owocowy ze śniegiem ze szczytu Etny. A w XVII wieku zaczęto wzbogacać sorbetto śmietaną i masłem.




Sycylijskie gelaterie kuszą bardzo obszerną paletą kolorów i oryginalnymi smakami. Moja ulubiona granita to jaśminowa – popularna zwłaszcza w Trapani, polecam gorąco też granitę morwową. Ten zapomniany w naszym kraju owoc jest bardzo trudny w przechowywaniu, ale w wersji mrożonej może przetrwać długo. Na Sycylii lody jada się nawet na śniadanie, dokładnie jest to drożdżówka wypełniona lodami.







Przygotowanie:

1 litr przegotowanej wody
300 g brązowego cukru
 pół litra soku z cytryn
3 łyżki oliwy cytrynowej - opcjonalnie, ale polecam. Odrobina oliwy cytrynowej czyni mrożoną masę nie tylko aromatyczną, ale też bardziej aksamitną.
 
Granitę najlepiej przygotować w stalowej misce ew. garnku, bo tylko w metalowym naczyniu uniknie się powstawania grudek.

Rozpuścić cukier w letniej wodzie. Dodać sok z cytryny oraz ew. oliwę. Wszystko razem dobrze wymieszać.

Po upewnieniu się, że smak jest zbalansowany (nie za słodki, nie za kwaśny), umieścić pojemnik w zamrażalce. Po ok. 30 minutach wymieszać marznącą mieszankę drewnianą łyżką. Powtarzać ten proces co 20-30 minut, aż powstanie zmrożona masa cytrynowa.


granita morwowa
jaśminowe lody




















ET